A ASEMBLEA REPUBLICANA DE VIGO E O COLECTIVO REPUBLICANO DE REDONDELA que levan décadas na loita pola República e que por circunstancias derivadas da pandemia provocada pola COVID-19 non puido este ano convocar a manifestación do 14 de abril nin tampouco ningún acto público de carácter republicano, non pode permanecer impasible diante dos constantes escándalos de corrupción que día tras día veñen salpicando á figura do Rei Emérito e, xa que logo, á institución monárquica no seu conxunto.

O 6 de decembro é a data na que se aprobou a Constitución de 1978, unha Constitución que serviu de punto de partida para unha chamada transición que cada día que pasa amosa as súas feblezas e que aparece como un instrumento inservible que é necesario superar para encetar un novo período constituínte que lle abra as portas a un réxime republicano. Esa constitución de 1978, redactada baixo a sombra do ditador, establece no seu artigo 1.3 que a forma política do Estado español é a Monarquía parlamentaria (só faltaba que fora unha Monarquía absoluta), que a xefatura do estado é hereditaria (artigo, 57.1)  e que a figura do Rei é inviolable e non está suxeita a responsabilidade (art, 56.3)

 

Todos estes artigos contradín manifestamente os máis elementais principios democráticos e ignoran, por completo, a Declaración Universal dos Dereitos Humanos que no seu artigo 1º afirma que “todos os seres humanos nacen libres e iguais en dignidade e dereitos”.

Por isto, para superar unha Constitución que é de raíz absolutamente antidemocrática e para denunciar a corrupción e as constantes prácticas delituosas da Familia Real, convocámoste a participar na CONCENTRACIÓN, que organizada pola Asemblea Republicana de Vigo, terá lugar o domingo 6 de decembro diante do Mercado do Calvario (Vigo).

POLA REPÚBLICA!

CONTRA A MONARQUIA!

 

A BANCA ASALTA A ESCOLA

O puxante mercado de formación privada do profesorado, o negocio dos libros de texto ou de subministración de equipos informáticos, os concertos educativos e a educación financeira son algunhas das gretas que atopan grandes bancos e multinacionais para que a educación contribúa a diseminar unha visión sobre o sistema de libre empresa acorde aos seus intereses.

Nos últimos 18 anos, o Banco Santander investiu preto de 2.000 millóns de euros no ámbito educativo. Aínda que a cifra está lonxe do orzamento anual do Goberno español e do investimento da institución bancaria noutras operacións, como o negocio armamentístico —3.000 millóns de euros só no últimos cinco exercicios—, a presenza de grandes empresas na educación aumenta progresivamente no que se coñece como movemento global de reforma educativa. Un proceso que, encabezado pola banca privada, leva a que grandes conglomerados empresariais multinacionais participen activamente na elaboración de políticas públicas educativas.

Os resultados? Desde recortes nos orzamentos educativos  cuxas consecuencias asistimos estes meses, ata a introdución de modelos de xestión do ámbito empresarial dentro das escolas. O filantrocapitalismo avanza así para lograr que a educación contribúa a diseminar na sociedade unha visión sobre o sistema de libre empresa que lle favoreza.

Desde a primeira pedra ata o último tema

Máis aló do interese que suscita o sistema educativo como vehículo para reforzar unha ideoloxía neoliberal entre a cidadanía desde as etapas máis temperás, tamén existe un interese en termos puramente económicos: o valor económico dos sistemas educativos públicos do mundo estímase ao redor dos tres trillones de dólares. Así pois, o ámbito empresarial iniciou rapidamente a acción política para desembarcar no sector educativo, desde os ladrillos da súa construción ata os temarios dos seus currículos.

A partir do ano 2000, a maioría dos sistemas educativos refórmanse mediante dous procesos paralelos: a privatización e o establecemento das probas PISA

A partir do ano 2000, a maioría dos sistemas educativos refórmanse mediante dous procesos paralelos: a privatización e o establecemento das probas PISA, que á súa vez se executaron a través de dous grandes procesos denominados privatización endóxena (encuberta) e privatización exógena. Esta última non é outra cousa que planificar a deterioración do sistema público.

Un abandono que, en España, traduciuse no recorte do orzamento educativo do conxunto das administracións pública nun 18% entre 2005 e 2018, o que supón 8.200 millóns de euros. En 2020, o gasto público en educación como porcentaxe do PIB sitúase no 4,2%, mentres que a media europea sitúase por encima do 5%. Isto implicou, entre outras cousas, 30.000 docentes menos, o desmantelamento das escolas rurais, menos bolsas e salarios máis reducidos. En contraposición, a educación privada atópase, tanto en termos relativos como absolutos, en máximos históricos de gasto público recibido.

Este contexto vai achandando o camiño para a entrada de grandes corporacións, que se entrelazan na administración no que supón un proceso de privatización endóxena, que consiste en trasladar ao sistema público educativo os modelos de xestión do ámbito empresarial: equipos directivos como xestores; familias como clientes dos centros educativos; probas de avaliación, estandarización e clasificación entre centros, etcétera.

Vinculado a iso, no ano 2000 introducíronse as probas PISA, coas que a Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económicos (OCDE) substituíu á Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (Unesco) na súa función de servir como referencia á hora de reflexionar, estudar e propoñer reformas no ámbito educativo. Ademais da OCDE, o Fondo Monetario Internacional e o Banco Mundial han xogado un papel crave a nivel ideolóxico como impulsores da privatización pola súa capacidade para xerar unha linguaxe e discurso comúns que son moi ben divulgados por parte de grupos que buscan a forma de adecuar as políticas educativas aos seus intereses.

O peso que gañaron estas institucións presiona moito aos gobernos para elaborar determinadas políticas públicas educativas . Que entidades como a Unesco perdesen o seu peso ten que ver coa xeopolítica mundial e co proceso de privatización global dos servizos públicos , a educación pasa a considerarse “un espazo de mercado como outro calquera”. “Isto lévanos a unha escola orientada a producir traballadores para o mercado, o cal non é a finalidade que historicamente se acordou para a mesma”.
A nova política faia o filantrocapitalismo

A filantropía tradicional tamén evoluciona, e faio converténdose no que hoxe se denomina nova filantropía ou filantrocapitalismo, que pasa de ofrecer doazóns caritativas a facer investimentos que, á súa vez, permiten desgravacións. Fundacións, empresarios individuais ou grandes operacións de Responsabilidade Social Corporativa ( RSC) entrelázanse coa administración pública e lánzanse ao deseño de políticas educativas e ao financiamento de accións a través das cales van dirixindo a educación. O crecente mercado privado de formación de profesorado, o mercado cativo dos libros de texto, os contratos de subministración de equipos informáticos, os convenios e concertos educativos ou a educación financeira son algunhas das gretas que atopan nesta tarefa organizacións como o Banco Santander, A Caixa, BBVA, Microsoft, Google, Telefónica ou Deloitte.

O Banco Santander, a través de Santander Universidades e Universia, é a empresa a nivel mundial que máis doa en RSC no ámbito educativo. Para facerse unha idea acerca do seu impacto, só durante 2017 concedeu 44.800 bolsas a estudantes, profesorado e emprendedores universitarios e asinou máis de 1.200 convenios de colaboración entre o banco e universidades e institucións académicas de 21 países.

Unha das formas a través das que o filantrocapitalismo logra maior penetración é a da formación a profesorado, programas postos en marcha por estas organizacións e que lles permiten chegar directamente ás persoas encargadas de transmitir o coñecemento. Por exemplo, o Programa Entre Profes Unha contorna formativa online dirixido a docentes que traballan en contornas complexas da Fundación Telefónica; ou a estratexia posta en marcha pola Fundación Empeza por Educar ( ExE) presidida por Ana Patricia Botín e na que se atopan organizacións como Deloitte, Coca-Cola, Goldman Sachs, BBVA, OHS, Fundación Telefónica, Barclays ou a Fundación Prosegur, que tamén funciona a nivel mundial e dedícase a formar de maneira intensiva durante cinco semanas a profesorado ao que, posteriormente, financiando os seus postos de traballo, sitúa en colexios situados en contextos denominados “vulnerables” durante dous anos fixeron o intento de entrar en escolas públicas, pero ata o momento limitáronse a centros privados.

Outra das vías de entrada é a educación financeira. “Mellorar a cultura financeira xeral debe ser un obxectivo prioritario, de maneira que os cidadáns poidan adoptar as mellores decisións de gasto, aforro e investimento na súa vida cotiá”, defendía Luís de Guindos en abril de 2017 cando anunciou o Plan de Educación Financeira acordado entre o Goberno, a Comisión Nacional do Mercado de Valores e o Banco de España para “mellorar as habilidades e coñecementos do alumnado” cos que desenvolverse con soltura na esfera financeira. “Os mozos poden empezar a defenderse cando son novos; hai que estimular o aforro privado e a formación de fondos de pensións que axuden a facer fronte ao sistema de pensións públicas”, dicía Luís María Linde, director do Banco de España. As diferentes iniciativas de educación financeira postas en marcha polos bancos superaron, de 2001 a 2018, os 32 millóns de usuarios web e as nove millóns de horas de formación, e chegaron a 9, 1 millóns de persoas beneficiarias, segundo a Asociación Española de Banca.

Finanzas sen futuro

“Vivimos nun sistema capitalista pero a escola non o explica ou o fai de forma moi sesgada” . “É necesario introducir unha explicación sobre o funcionamento básico do sistema económico non só nas materias de economía, senón en todas”. É o que fan en FUHEM,  introducindo paradigmas de economías transformadoras no currículo educativo e capacitando ao alumnado a través da posta en marcha de iniciativas económicas de economía social e solidaria nos seus centros educativos.

Unha das organizacións bancarias que participa no Plan de Educación Financeira é CaixaBank, a través da Fundación A Caixa e EduCaixa, unha plataforma que incorpora recursos a través dos que se explican conceptos básicos de economía e finanzas. En 2019, o Plan de Cultura Financeira de CaixaBank superou os 12 millóns de visualizacións de contidos online e os 10.700 asistentes a actividades formativas presenciais.

“A materia de economía viviu un boom na secundaria nos últimos anos” . “Non deixa de ser sospeitoso que aumentase tantas horas lectivas en detrimento de outras materias de humanidades, e este boom fixo que as empresas bancarias vexan un filón neste ámbito”. Cada ano bancos privados, asociacións de consumidores de banca e seguros, entre outros, envían dossieres aos centros educativos “con todo tipo de materiais e recursos bastante resultones xa preparados” para facilitar a docencia do profesorado e “ir enganchándolle”. “Tamén estaba o gancho dunha viaxe  para os mellores equipos, o cal é un reclamo enorme; son iniciativas que teñen un músculo económico cun potencial enorme para encandear ao alumnado, e hai casos nos que ofrecen tablets e ata impresoras 3D, que ás veces suscitan moito interese para os propios centros educativos”.

A economía impartida no sistema educativo presenta con aparencia neutral ao sistema capitalista como único modelo posible, e á economía neoliberal como único paradigma económico realista. Calquera intento de saírse de aí convértese nunha batalla contra as grandes editoriais. O que sempre se coñeceu como currículo oculto transfórmase cada vez máis nun currículo máis explicitamente neoliberal.

Desde hai anos, en FUHEM elaboran os seus propios materiais educativos de tal forma que permitan abordar unha educación ecosocial. ”Os materiais didácticos que elaboramos serven para que o alumnado traballe, pero tamén para que o profesorado fórmese durante o proceso de elaboración dos mesmos”,  o último material didáctico elaborado ao redor da idea de Gaia serviu para que o profesorado descubra as implicacións de aplicar unha cosmovisión ecolóxica ao proceso de ensino. “A vocación destes materiais é universalista: están concibidos como un banco de recursos que o profesorado utiliza e modifica baixo o seu criterio, e están abertos ao resto da comunidade educativa”.

ACS, Clece, Eulen, Microsoft, Google ou Amazon son algunhas das grandes empresas con maior implantación na xestión de servizos de seguridade, limpeza e mantemento de ascensores, ou de xestión de escolas infantís e de infraestruturas dixitais

A progresiva externalización dos servizos de limpeza ou de actividades extraescolares, a provisión de servizos vinculados á execución do currículo educativo ou os contratos de subministración de equipos informáticos habitualmente baixo condicións laborais precarias e sen criterios de contratación pública responsable tamén son cuestións patentes. ACS, Clece, Eulen, Microsoft, Google ou Amazon son algunhas das grandes empresas con maior implantación na xestión de servizos de seguridade, limpeza e mantemento de ascensores, ou de xestión de escolas infantís e de infraestruturas dixitais, cuestión remarcable coa previsible dixitalización do ensino.

Un novo significado para a economía

O conflito entre economía e vida atravesa as sociedades. En sociedades de mercado, a economía xoga un rol preponderante no conxunto de decisións que se toman, polo que parece evidente que se necesita resignificar o concepto de economía para que contribúa a novas transicións ecosociales. A nova LOMLOE podería presentar unha oportunidade neste sentido,  o texto “bebe dunha reforma de lei xa elaborada polo PSOE durante os seus meses de goberno en solitario en 2019, non da participación nin da interlocución cos axentes sociais e educativos”, polo que non responde,  “ás aspiracións dos axentes que durante os últimos anos agrupámonos ao redor da reforma da LOMCE”. En relación á introdución de contidos ecosociales,  “todo apunta a que os temas de sustentabilidade van ter un papel relevante, o cal debe ser valorado positivamente”, pero  que a nova lei tamén “peca de falta de ambición porque o seu enfoque segue moi enmarcado nun paradigma de crecemento económico continuo e permanente”.

Con todo, reverter o proceso de entrada das grandes empresas no sistema educativo,  non será sinxelo e require un cambio cultural de fondo: “É moi difícil mover os contidos curriculares, e probablemente a única forma sexa a través dun movemento da sociedade que esixa a blindaxe dos servizos públicos esenciais e do seu financiamento, que é o que fai diminuír as posibilidades da súa mercantilización”.

Inicio

 

Loitar contra os actores da financiarización e prohibir os beneficios sobre as débedas privadas e públicas ilexítimas

En xaneiro de 2020 publicouse o «Prego de reivindicacións comúns sobre a débeda e a necesidade dun verdadeiro control cidadán sobre as finanzas a nivel europeo», coordinado polo CADTM. Este documento foi escrito de maneira colectiva por activistas de quince colectivos e organizacións de toda Europa. Foi asinado, na súa totalidade ou en parte, por 39 organizacións de 10 países europeos.

A publicación deste prego de reivindicacións comúns viuse eclipsada pola crise sanitaria do coronavirus. Con todo, o seu contido é máis actual que nunca. En efecto, tendo en conta os niveis de endebedamento público (que alcanzaron novas cotas) e as declaracións dos gobernos anunciando novos recortes; Tendo en conta a oportunidade que aproveitou o mundo das finanzas para asegurar o seu rescate por parte dos Estados e transmitirlles os miles de millóns de euros de débeda froito da súa especulación nos últimos anos; E @teniendo en cuenta a crecente magnitude da actual crise económica e social, é máis urxente que nunca responder a chantaxe da débeda e apoderarse colectivamente de todos os sectores que son para o ben común, así como dos seus medios de financiamento. Este é, precisamente, o propósito das reivindicacións recollidas neste documento.

Estamos a reeditar cada un dos capítulos deste documento nunha orde adaptada ás circunstancias actuais. Este primeiro capítulo (que é, de feito, o capítulo 4 do documento) trata da necesidade urxente de responder á privatización dos sectores da saúde e da vivenda e o papel dos fondos voitre na destrución destes sectores en Europa.

Reivindicacións e alternativas
A crecente hexemonía dos actores financeiros e do capital, debida ao proceso de financiarización que analizamos no capítulo 6.d, outorga a aqueles un poder de control sobre os individuos, as empresas, as sociedades e os gobernos. Con iso, os mercados determinan os obxectivos que han de perseguirse, mentres no seu seo, numerosos actores compiten e colaboran entre si –empresas, individuos e mesmo gobernos– co único fin de obter os maiores beneficios posibles. Unha pléyade de bancos, fondos de pensións, fondos de capital risco, compañías de seguros, investidores, etc. interveñen con diñeiro prestado que a continuación invisten e con iso xeran beneficios a expensas dos outsiders, é dicir, dos traballadores, os pensionistas, as persoas excluídas do mundo do traballo, os migrantes, as persoas en situación de precariedade, etc.

Os Estados e os fogares sofren as consecuencias das burbullas financeiras

Os actores financeiros han tido un papel de primeira orde na crise que vivimos en Europa desde fai máis dun decenio. Unha comparación da evolución do monto das débedas privadas e as débedas públicas desde o inicio da década do 2000 permite desvelar a amplitude das súas actividades. As débedas das sociedades financeiras non cesaron de aumentar entre 2000 e 2007 , do mesmo xeito que as débedas dos fogares  e das sociedades non financeiras  en beneficio, principalmente, dos bancos europeos, nuns anos en que a taxa de endebedamento público reducíase durante o mesmo período . Despois de 2007, a taxa de endebedamento público incrementouse, pasando de 66% no citado ano a 82% en 2011 no conxunto da zona euro, mentres que as débedas particulares dos fogares e as sociedades non financeiras tiveron só un pequeno incremento desde 2007 .

As institucións financeiras, en particular os bancos, procrearon así, no período anterior a 2007, colosais burbullas de crédito que non asumiron, e son os Estados europeos os que correron cos gastos, o que explica o aumento das débedas públicas desde esa data. Podemos afirmar que as débedas particulares creadas totalmente polos organismos financeiros transformáronse en parte en débedas públicas mediante diferentes procedementos, dos que o máis coñecido é o chamado bail- in, é dicir, a recapitalización bancaria a cargo dos Estados, sostida e fomentada, e mesmo imposta, polas institucións europeas. Outras formas de recapitalización que non ousan dicir o seu nome apareceron despois .

As burbullas de crédito xeradas pola concesión abusiva de préstamos de todo tipo polos bancos privados, en particular aos fogares dos países en maior grao de dificultade (Grecia, España, Portugal, Irlanda, Chipre), fixeron explosión nun breve prazo. As consecuencias deste fenómeno foron e seguen sendo dunha extrema gravidade: expulsións, exclusión, privación de dereitos –dereito á saúde, á educación, á vivenda, á seguridade social, etc. Os ingresos dos fogares diminuíron e os seus gastos aumentaron, pola necesidade de paliar os recortes orzamentarios dos Estados e a liberalización da economía en sentido amplo.

Por último, asistimos a unha multiplicación de préstamos morosos (préstamos cuxos debedores corren o risco de non poder reembolsar) que conduce a unha crise da débeda privada en beneficio dos fondos voitre, eses fondos especulativos de investimento que tan zumarentos beneficios obteñen das crises financeiras.

O papel dos fondos voitre

Os fondos voitre son fondos especializados no investimento en débeda con dificultades de cobranza. Con iso compran a prezos de saldo paquetes de débeda e participacións, accións e bonos a bancos, empresas ou Estados, para esixir a continuación un reembolso completo do valor do crédito. Os fondos voitre actúan en áreas económicas deprimidas nas que se aproveitan dos baixos prezos dos activos.

No caso das empresas, estes fondos tratan de acceder ao seu control operativo e a súa xestión co fin de realizar operacións de reorganización interna dos recursos, xeralmente mediante a venda de activos ou a redución de persoal, buscando con iso unha rápida capitalización. Cada vez máis, os fondos voitres participan na xestión de servizos públicos sobre os que se cerne unha actuación corporativa máis centrada en principios crematísticos que non na equidade ou a eficiencia.

Determinados fondos voitres, polo xeral con sede social en paraísos fiscais, especialízanse na recompra a baixo prezo de antigos títulos de débeda, cando o Estado en cuestión xa crebou ou chegou ao momento da falta de pagamento da súa débeda. Os fondos voitre rexeitan participar en operacións de reestruturación do Estado en dificultades, e multiplican os procedementos xudiciais en diferentes xurisdicións contra o Estado debedor, co fin de obter un reembolso equivalente ao importe total do principal, máis os intereses devindicados e as sancións por atraso no pago. Considerando a diferenza de prezo entre o desconto inicial dos valores recomprados no mercado secundario e os importes solicitados e obtidos dos tribunais, os beneficios dos fondos voitre varían entre 300% e 2000%. Todo iso a expensas das poboacións e dos seus dereitos sociais fundamentais.

O DEREITO Á SAÚDE AMEAZADO POLOS FONDOS VOITRE EN ESPAÑA
A ameaza á sanidade pública

Ln o sector sanitario rexístrase unha presenza crecente de fondos de investimento. A súa estratexia é similar á da compra de débeda soberana: compran e “sanean” as empresas que adquiren (diminuíndo salarios e gastos) para posteriormente vendelas ao mellor ofertante.

O interese dos fondos de capital-risco non é mellorar a saúde da poboación, senón conseguir os maiores beneficios para os seus accionistas. Un fondo voitre non inviste o seu diñeiro se non ten garantías de que o seu negocio non estará limitado pola competencia da Sanidade Pública.

Que efectos ten esta estratexia?

A diminución do gasto en hospitais de xestión pública para favorecer aos hospitais privatizados que repercute directamente na calidade asistencial dos pacientes, así como a precarización das condicións laborais e a redución de persoais.
Estas empresas teñen acceso aos datos de todos os pacientes do sistema sanitario público que son atendidos nos seus hospitais, o que significa a desprotección da nosa información persoal.
Os datos de saúde poderían ser utilizados para denegar a contratación dunha póliza por parte das entidades de seguros sanitarios privados.
A maior parte dos fondos voitre ten a súa sede en paraísos fiscais o que supón unha diminución dos ingresos fiscais do Estado.

A Colaboración Público-Privada. Unha forma de privatización dos hospitais públicos

No Estado español, principalmente, na Comunidade Valenciana e na Comunidad de Madrid veuse desenvolvendo desde o ano 2004 dous modelos de concesión administrativa: o modelo PFI (do inglés Private Finance Initiative) e o modelo PPP (do inglés Public Private Partnership).

O modelo PFI consiste en que empresas privadas, a maioría empresas construtoras, moitas delas hoxe en sumarios xudiciais, executarían e financiarían a construción dos hospitais segundo un contrato de concesión de obra pública, a cambio de recibir un canon anual polo arrendamento do edificio e, o que foi novo, pola provisión dos servizos non sanitarios durante 30 anos.

No caso dos hospitais modelo PPP a diferenza respecto dos hospitais modelo PFI consiste en que a xestión dos servizos sanitarios e os mal chamados “non sanitarios” son xestionados na súa totalidade por unha empresa privada ( veasé o capítulo 2 b sobre os PPP).

O proceso levouse a cabo mediante a concesión por parte da administración sanitaria da privatización (total ou parcial) de hospitais públicos en favor de empresas españolas. Posteriormente estas venderon as súas accións a fondos especuladores.

O crecemento exponencial dos fondos voitre que investiron no sector da saúde debería suscitar a nosa alarma. Velaquí un cadro que recolle unha lista non exhaustiva dos investimentos efectuados estes últimos anos no Estado Español:

Hospitais pertencentes ao sistema sanitario público
Ano da investimento Hospital / Rexión Modelo de concesión Fondos voitre implicados
2013 Hospital do Henares (Coslada) / Madrid Modelo PFI ( Private Finance Initiative) Sacyr vendeu o 49% da súa participación ao fondo LBEIP BV ( Lloyd’ s Bank European Infrastructure Partners LP é o único accionista)
2014 Hospital Infanta Cristina ( Parla) / Madrid Modelo PFI ( Private Finance Initiative) Sacyr vendeu tamén o 49% da súa participación na sociedade responsable da xestión non sanitaria ao fondo LBEIP.
2014 Hospital Porta de Hierro (Majadahonda) / Madrid Modelo PFI( Private Finance Initiative) Iridium (filial de ACS) vendeu as súas accións ao fondo de investimento holandés DIF
2016 Hospital Porta de Hierro (Majadahonda) / Madrid Modelo PFI ( Private Finance Initiative) Sacyr vendeu a leste mesmo fondo a súa participación no devandito hospital.
2016 Hospital do Sueste (Arganda) / Madrid Modelo PFI ( Private Finance Initiative) O construtoras FCC e OHL venderon a súa participación ao fondo de investimento británico Aberdeen Infrastructure ( LBEIP)
 2017 Hospital do Suest (Arganda) / Madrid Modelo PFI ( Private Finance Initiative) Globalvia (integrada por Bankia e FCC), vendeu as súas accións tamén a Aberdeen, que controla así o 100% das accións do hospital.
2019 Hospital Álvaro Cunqueiro (Vigo) / Galicia Modelo PFI ( Private Finance Initiative) Concessia, dedicada ao “investimento en infraestruturas e concesións públicas”, que á súa vez está controlada maioritariamente por seis bancos: Bankia, BBVA, Sabadell, CaixaBank, KutxaBank e Ibercaja Banco, vendeu o 16,67% das súas accións ao fondo RiverRock, con sede en Luxemburgo.
No Estado español, como consecuencia dos intentos de privatización do sistema sanitario público e, en concreto, dos hospitais modelo PFI, desde o ano 2012, produciuse unha onda de protestas que se iniciaron na Comunidad de Madrid e estendeuse á maior parte do Estado [6]. Recibiu o nome de “Marea Branca” e foi liderada polos profesionais da saúde, a cidadanía e os usuarios da Sanidade Pública.

A sanidade privada

Pero a actuación dos fondos especulativos non foi exclusivamente no ámbito da Sanidade Pública. Tamén se deu na sanidade privada. A seguinte táboa mostra algún dos casos que se produciron no sector:

Hospitais privados
Ano da investimento Hospital / Rexión Fondos voitre implicados
Hospital da Ribeira ( Alcira) / Valencia Os accionistas principais son Centene Corporation (50%) e Banco de Sabadell (50%, xestionado polo fondo de investimento Bansabadell Inversió Desonvolupament SA). Do Consello de Administración de Ribeira Saúde forma parte tamén o fondo de capital risco Aurica XXI SA.

Desde o 1 de abril de 2018, o novo goberno da Generalitat revertió este hospital pasou ao sistema sanitario público (é xestionado pola Conselleria de Sanitat Universal i Salut Pública).
2016 Hospital Domínguez de Pontevedra / Galicia Vendido ao fondo de capital-risco CVC Capital Partners.
2017 Quirónsalud Con data 1 de xaneiro de 2017, a empresa Fresenius adquiriu Quirónsalud, cuxo principal accionista era o fondo de capital risco CVC Capital Partners.

O caso Quirónsalud

Xigante da sanidade privada en España é tamén líder na xestión de hospitais de titularidade pública en réxime de concesión. Cunha cota de mercado do 14%, é o cuarto operador europeo e líder en España.

Un caso paradigmático é o proceso de compra da empresa Quirónsalud por parte de Fresenius Helios. A seguinte táboa mostra os diferentes actores financeiros que participaron na compra:

Capio [7], titular de hospitais e clínicas privadas Fíxose tristemente famoso grazas ás loitas da citada “marea branca”
CVC Capital Partners – fondo de capital risco En 2005, vendeu a empresa Ibérica de Diagnóstico e Cirurxía ( IDC) a Capio, multinacional sueca.
IDC Saúde En 2010, CVC volveu entrar no accionariado e a empresa pasou a chamarse IDC Saúde.
Doughty Hanson – fondo de capital risco En 2012, promoveu a fusión do grupo USP Hospitais co Grupo Hospitalario Quirón.
Quirónsalud En 2014, IDC Saúde e o Grupo Hospitalario Quirón fusionáronse en Quirónsalud, con CVC Capital Partners como principal accionista.
Fresenius Helios [8] – grupo sanitario alemán de investimento. Comprou Quirónsalud en 2017.
Este cadro móstranos con claridade os mecanismos da financiarización: Capio compra IDC a CVC Capital Partners; CVC reintegra a IDC, que se converte en IDC Saúde, quen se fusiona co grupo hospitalario Quirón (que á súa vez é a creación dunha fusión promovida polo fondo Doughty Hanson) e a continuación é adquirido por Fresenius Helios. Todo iso no espazo duns anos. Con estas operacións, o fondo CVC Capital Partners obtivo unhas ganancias de 2.600 millóns de euros.

De onde saen eses enormes beneficios? A resposta é sinxela –e triste-: das ganancias que obteñen, ou esperan obter, grazas aos recursos que lles chegan das arcas públicas, que lles derivan pacientes e diñeiro. En definitiva, é a cidadanía a que paga cos seus impostos a “festa” destes especuladores que, ademais, contribúen a deteriorar a sanidade pública.

Residencias para persoas maiores

A Organización Mundial da Saúde (OMS) recomenda a necesidade da existencia, para a poboación maior de 65 anos, dun parque de prazas en centros especializados equivalente ao 5% do total de persoas desa franxa de idade. No Estado Español a media (4,11%), está por baixo desa taxa de cobertura recomendada. No conxunto do Estado hai case un 73% de prazas residenciais de carácter privado fronte a un 27% de carácter público.

As posibilidades de negocio coas Residencias de Maiores están a atraer nos últimos 3-4 anos, a grandes grupos de investimento e de capital risco. DomusVi, Amavir, Sanitas Maiores, Orpea, Ballesol ou Vitalia Home son os nomes que dominan a industria xeriátrica e da atención á dependencia en España, un sector en expansión nos últimos anos, que atrae a grupos de investimento estranxeiros.

A VIVENDA FINANCIARIZADA EN LUGAR DE SOCIALIZADA
A vivenda, obxectivo dos fondos voitre

A pesar diso, a UE decide apoiar aos diferentes actores financeiros (bancos, fondos de investimento, fondos de pensións, fondos voitres) que aproveitan o marco favorable que se lles ofrece e elixen a vivenda europea como obxectivo principal dos seus investimentos. Como resultado, incrementou considerablemente a cantidade de grandes compañías que por si soas posúen un número asombroso de vivendas. Por citar só algúns exemplos, Cerberus, un fondo voitre de Nova York comprou 65.000 unidades de vivenda a GWS (empresa berlinesa de vivenda que foi vendida en 2005). En España, os investimentos do fondo voitre Blackstone, que presume de ser o maior fondo inmobiliario do mundo, estímanse en varios centos de miles de millóns de euros en menos de catro anos, entre 2013 e 2017. Estes fondos compórtanse como axentes puramente especulativos por canto non achegan ningún valor engadido nas súas operacións inmobiliarias e nin sequera pagan impostos nos países en que actúan. Forman parte dunha rede de empresas especulativas .

Todo isto non sería posible sen o consentimento da UE. Recentemente asistimos a unha verdadeira determinación por parte das institucións europeas para promover a financiarización da vivenda. En febreiro 2019, o Eurogrupo ameazou a Grecia con non devolver os intereses da súa débeda en posesión do BCE (véxase o capítulo 2.a.) a falta dunha severa reforma da chamada Lei Katseli, que protexe ás persoas vulnerables en situación de sobreendeudamiento (debido para os efectos da austeridade imposta polos acredores do Estado grego) #ante a posibilidade de perder a súa residencia principal. Foi despois da adopción dunha reforma desta lei, e dunha nova regresión do dereito á vivenda da poboación grega, que a UE puxo fin á súa chantaxe.

Ao promover a recompra de hipotecas improductivas por parte dos fondos de cobertura e a desregulación dos mercados de aluguer e da vivenda adquisitiva, a UE está a aumentar en lugar de diminuír o número de vivendas precarias. Precisamente o contrario do que debería suceder.

Aumento da precariedade da vivenda en Europa

As observacións xerais sobre a situación da vivenda en Europa poden resumirse en tres puntos: a tendencia á privatización da vivenda pública, a adquisición de gran parte do parque de vivendas por uns poucos axentes financeiros transnacionales e a crecente desregulación do mercado de aluguer e adquisición. As consecuencias a nivel europeo son extremadamente graves: os esforzos dos fogares por pagar a súa vivenda volvéronse excesivos (+40% dos seus ingresos), decenas de millóns de persoas viven en vivendas sobreocupadas, millóns de persoas ven privadas de vivenda, máis de sete millóns de fogares están en amora no pago dos seus alugueres ou hipotecas, e entre 17 e 31 millóns de persoas viven en condicións insalubres (a principais causa son a incapacidade de quentar á súa residencia, a humidade e a contaminación).

O reverso da medalla é o gran volume de ganancias que acumulan os capitais financeiros. A primacía das leis que promoven a «libre competencia» no sector da vivenda ten como resultado a redución da vivenda pública a un nivel «inofensivo» para a expansión do capital financeiro. O aumento das burbullas inmobiliarias en cada vez máis cidades europeas é unha consecuencia directa dun mercado de vivenda liberalizado. Os bancos, pola súa banda, están a beneficiarse da proliferación de préstamos hipotecarios, unha consecuencia importante desta situación.

En efecto, a retirada dos Estados e o impulso das institucións europeas obrigan aos fogares para endebedarse para ter acceso a unha vivenda digna. Os bancos entran no xogo da financiarización a través dos préstamos hipotecarios e o seu titularización. Estiveron en boa compañía cos fondos voitre desde o comezo da crise e as institucións europeas non fallaron á hora de garantir que a súa colaboración sexa o máis rendible posible. Unha gran parte dos préstamos improductivos (préstamos concedidos a debedores que non poden reembolsar) en poder dos bancos, véndense aos fondos voitre a prezos irrisorios.

O BCE fomenta activamente estas vendas e é garante dun sistema capitalista financeiro que ignora os dereitos humanos, privilexiando a acumulación de beneficios das clases dominantes (véxase de novo o capítulo 2.a.). Por outra banda, o espazo dos actores que non participan na carreira polo beneficio no ámbito da vivenda vese ameazado constantemente polas autoridades públicas e a UE.

Débedas privadas ilexítimas

Os fogares gregos, españois, chipriotas, irlandeses e portugueses principalmente sufriron unha dramática crise de vivenda. Case un millón de fogares foron desaloxados dos seus fogares (máis de 800.000 só en España desde 2008) ou ameazados de desaloxo por mor das dificultades para pagar os préstamos que os bancos lles habían concedido de forma odiosa. De forma odiosa, porque os termos destes préstamos eran a miúdo abusivos, como o demostran as numerosas demandas que fixeron xustiza aos fogares sobre endebedados. Odiosa porque os bancos fixeron a vista gorda #ante a elegibilidad dos fogares para obter préstamos sen ter en conta a súa capacidade real de pago. Por último, odiosa porque, como empresas privadas, trataron de sacar o máximo proveito dos seus beneficios sen asumir nunca ningunha responsabilidade polas súas actividades abusivas, facendo que os Estados paguen un alto prezo mediante procedementos de recapitalización ilexítimos.

Millóns de fogares víronse sobre endebedados e en incapacidade de pagar as súas débedas privadas ou mesmo de satisfacer as súas necesidades máis básicas. Os dereitos fundamentais á saúde, a educación e a alimentación son violados constantemente polos recortes orzamentarios a través das medidas de austeridade. Os fogares ven obrigados a aumentar os seus propios gastos para compensar esta deficiencia de goberno e xa non teñen a capacidade financeira para pagar as súas propias débedas. Con todo, seguen pagando ao Estado e, por tanto, en parte, rescatando as arcas do errado sistema bancario.

Con todo, debemos lembrar que a lexislación que impón o rigor en materia de endebedamento público ten tamén un papel na crise da vivenda. En efecto, a retirada imposta ao sector público do sector inmobiliario está vinculada á súa incapacidade de investir máis na construción de aloxamentos sociais.

OUTROS SECTORES DA ACTIVIDADE ECONOMICA AFECTADOS POLAS ACTIVIDADES DOS FONDOS VOITRE
A actividade dos fondos de capital risco non se concreta en actuar sobre os dereitos básicos da poboación senón que tamén inflúe na maior parte dos sectores da actividade económica. As redes de metro de Sevilla, Selecta e Málaga por citar só un exemplo sufriron tamén os investimentos de Globalvia que ostentan OPTrust (Canadá), PGGM (Holanda) e USS (Reino Unido).

Grandes superficies ( Carrefour, Alcampo ou O Corte Inglés) puxeron á venda os seus préstamos morosos a fondos voitre. Entre os voitres que compran estes créditos ao consumo morosos figuran nomes xa coñecidos noutros sectores como o ladrillo, tales como Lindorff, Axactor, Cabot, Link Financial ou Cerberus, entre outros.

O sector da telefonía viuse tamén afectado.

Reivindicacións e alternativas
De conformidade coa Resolución do Parlamento Europeo do 28 de marzo de 2018 «sobre a mellora da sustentabilidade da débeda dos países en desenvolvemento», pedimos á Unión Europea que adopte unha lexislación «inspirada na lexislación belga relativa á loita contra a especulación dos fondos voitre sobre a débeda.»
A actividade especulativa dos fondos voitre prexudica á maior parte da sociedade, e non se limita á débeda pública, senón que tamén se estende aos servizos básicos para a poboación (vivenda [9], sanidade, educación, residencias de persoas maiores, etc.) e a outros sectores da actividade económica. Por tanto, é necesario que se adopten leis similares ás que protexen aos Estados en toda Europa e no mundo para protexer ás persoas e ás PEME dos fondos voitres.
Informar e explicar á cidadanía os graves prexuízos e os enormes danos que os fondos voitre poden causar nas nosas vidas.
No ámbito dos servizos básicos, de carácter público ou privado, como a vivenda, a sanidade ou os coidados aos nosos maiores, reivindicamos a adopción de medidas que eviten a entrada de fondos especulativos neses sectores e promovan unha xestión orientada á satisfacción das necesidades da cidadanía.
Priorizar sempre o interese xeral antes do pago da débeda
A desaparición dos paraísos fiscais (véxase o capítulo 3)
Damos o noso apoio á chamada realizada polos membros da rede “ Socializar a vivenda en Europa” cuxas reivindicacións se indican a continuación:
Adoptar o dereito internacional á vivenda como un deber fundamental de todas as institucións da UE, os Estados membros e as empresas, e a aplicación práctica deste dereito humano fundamental en forma dunha estratexia europea de vivenda.
Autorizar, garantir e apoiar segmentos de vivenda democrática sen fins de lucro, regulados polo Estado en beneficio de grandes segmentos da poboación, fóra das normas da competencia da UE e dos fluxos de capital financeiro.
Un marco europeo que permita, fomente e apoie a estrita regulación social dos propietarios privados con fins de lucro, alugueres de mercados, mercados de terras, hipotecas, transparencia, servizos de instalacións e as consecuencias do incumprimento das hipotecas.
Protexer, alentar e apoiar o compromiso e a organización dos arrendatarios e outros residentes en favor dos seus dereitos, e os cambios estruturais necesarios nos ámbitos da vivenda, a terra e o sector inmobiliario.

ESQUERDA UNIDA LANZA UNHA CAMPAÑA DE APOIO Á FOLGA CONVOCADA POR UN INICIO DE CURSO SEGURO

Esquerda Unida arranca o curso escolar cunha campaña de apoio á folga convocada no ensino tanto desde as redes sociais como coa presentación de mocións nos concellos e coa celebración de actos públicos para dar a coñecer o posicionamento da organización con respecto ao modelo de educación pública e a situación actual na que se atopa.

Por un ensino público, seguro e de calidade.

O ensino público ten sufrido na última década importantes recortes de recursos que teñen afectado á calidade educativa. O investimento público en educación non só acumula perdas por 2.000 millóns de euros nos últimos once anos, se non que este investimento en educación pasou de representar un xa pequeno 4,2% en 2009 a representar a penas un 3,6% do PIB galego.

Este descenso nos fondos traduciuse entre moitas outras cousas, en privatización e deterioro de servizos e sobre todo nunha drástica redución de persoal, que supuxo 3.000 docentes menos. As consecuencias son ben coñecidas: peche de escolas unitarias e rurais, masificación de alas en moitas etapas educativas, eliminación dunha parte substancial do profesorado de apoio, desatención das necesidades especiais do alumnado, etc.

Neste contexto de falla de medios, o sistema educativo galego ven de afrontar a maior crise sanitaria de este século no noso país, con graves implicacións para o acceso universal á educación, cunha fenda dixital que implicou falta de equidade, con profesorado desbordado polo teletraballo e supondo verdadeiros problemas para a conciliación familiar.

A falta de pericia da Consellería de Educación supuxo tamén expor durante estes meses a riscos aos equipos directivos (obrigados a acudir aos centros) e clamorosas incongruencias no caso das oposicións do profesorado. Pero sobre todo, se por algo se caracterizou a política da Xunta nestes meses foi por falla de diálogo e improvisación.

A publicación dun irresponsable protocolo de inicio de curso que desatendía mesmo as distancias de seguridade recomendadas polos organismos sanitarios supuxo a gota que colmou o vaso da paciencia na comunidade escolar. E a pesar dos intentos de rectificación logo da convocatoria de folga do profesorado, o protocolo actual segue sendo temerario e falto de recursos para poder inciar o curso con seguridade nas escolas, institutos, comedores e transporte escolar.

Esquerda Unida entende que o dereito á educación e o dereito á saúde son dereitos inalienables que debe garantir a administración pública e apoia decididamente a folga de profesorado e alumnado, así coma as mobilizacións na loita por un un ensino público de calidade e con seguridade.

A %d blogueros les gusta esto: