Tarifazo eléctrico, a nova burbulla financeira do oligopolio Español

O prezo da enerxía ten un dos compoñentes fundamentais, que é o prezo da xeración. O cal se decide nun mercado (mercado marxinal) Onde se pagan todas as unidades de enerxía, ao prezo da unidade mais cara que entra no mercado ese día, normalmente é o gas. Cada unha das enerxías que compoñen o mix enerxético do país ten unha función distinta. Hai centrais que operan 24 horas, os 365 días do ano ( nucleares)E hai outras que están deseñadas para compensar os momentos de punta de demanda eléctrica. Aquí entran en escena as centrais de gas, que normalmente é o prezo mais caro.

Ultimamente subiu o prezo do gas por dúas razóns. A primeira os dereitos de emisión de CO2. Para penalizar as emisión de gases de efecto invernadoiro decidiuse internacionalmente que o que emitise Co2,teria que pagar por iso. Polo que agora engádeselle aos prezos do gas eses dereitos de emisión de Co2. Pero como o gas é a unidade mais cara que entra no mercado, todo o resto de enerxía que non emite CO2( hidráulica, eólica, fotovoltaica) tamén as estamos pagando coma se tivesen entre os seus custos eses dereitos de misión de co2. Para facer a cousa aínda peor, eses dereitos se titularizaron. Entón hai entidades financeiras que fan paquetitos de dereitos de emisión de co2 e fan derivados financeiros de co2 nun mercado onde estes dereitos comercialízanse, onde funciona como unha timba financeira e onde hai unha serie de axentes que compran e venden eses dereitos por razóns puramente especulativas.

A todo isto no caso Español engádeselle unha serie de regulacións en todos os ámbitos que afectan á enerxía e que foron facendo crecer a bóla de neve especulativa. Lembrar o que foron as subvencións ás enerxías renovables no seu momento, onde España foi claramente o campión mundial das enerxías renovables, as cales a principios dos 2000 non eran efecientes. Pero garantíaselle un rendemento económico a todo o que instalase unha central fotovoltaica, eólica,etc. Eses rendementos dunha tecnoloxia que en eses momento non estaba madura, estamos a pagalo agora. Tamen estamos a pagar cuestións puramente políticas, como foi no seu momento o déficit de tarifa. Que tamén se fixeron títulos co déficit de tarifa e na timba financeira estes dereitos cómpranse e vendense, o que fai que suba o prezo.

Claramente equivocámonos de modelo, nun elemento da economía absolutamente estratéxico para o impulso da industria, absolutamente estratéxico para a vida das persoas. Decidiuse que había que privatizalo abrindo un elemento estratéxico ao libre mercado. Pero á vez como é un servizo esencial está fortemente regulado. Como o sistema Español é institucionalmente débil, cunha clase política moi permeable ao lobby enerxético. Por medio das portas xiratorias os lobbys foron influíndo na regulación do sector enerxetico. Conseguiron tamen un rescate encuberto do oligopolio enerxetico. Especulan con burbullas financeiras, e agora adulteran os prezos da enerxia para espoliar as rendas dos consumidores, polo sistema de acumulación por desposesión. Co que condean a 12 millons de usuarios a pobreza enerxetica.

https://go.ivoox.com/rf/29063954

FONDOS EUROPEOS: ¿ QUEN PAGARA ESTA CRISE?

EN DEFENSA DUNHA RENDA BASICA, PERO DA TERRA

O ingreso mínimo vital volveu a impulsar o debate sobre a renda básica. Pero segue sendo viable nunha perspectiva de colapso ecosocial? A renda básica da terra podería ser unha alternativa adaptada a ese escenario.

A estas alturas quen máis quen menos oíu falar da renda básica nas súas diversas variantes e acepcións. Pero apenas se analiza se este tipo de propostas dirixidas a asegurar a cobertura mínima das necesidades básicas da cidadanía, xeralmente como complemento aos Servizos Básicos Universais que constituirían o Wellfare State, seguen sendo viables desde o punto de vista dos metabolismos socioeconómicos dos países industrializados, abocados a un drástico descenso nos vindieros anos 1.

Algunhas das persoas que apoiabamos este tipo de propostas nos 80 e 90, ao facernos conscientes do insostible do sistema en que se sustenta necesariamente (Estados complexos e sistemas financeiros desconectados da realidade biofísica), comezamos a pensar en alternativas realmente sostibles, máis resilientes nun previsible panorama de colapso, e que estivesen orientadas ao mesmo fin emancipador e distributivo. A idea bautizámola en Galicia, medio de broma medio en serio, como a leira básica 2, que poderiamos denominar tamén renda básica da terra. A idea mesmo chegou a formar parte hai uns anos do programa electoral do modesto Partido dá Terra 3.

Repartir terras en lugar de diñeiro
Basicamente o que propón a renda básica da terra é substituír a renda monetaria destinada a satisfacer as necesidades fundamentais polo usufruto da terra suficiente para satisfacer as devanditas necesidades. É dicir, en lugar de dispoñer de diñeiro oficial para pagar no mercado capitalista por todo aquilo que nos resulta imprescindible (alimento, auga, enerxía, vestimenta, vivenda), dispoñer da terra onde autoabastecernos polos nosos propios medios dos devanditos elementos básicos. É unha aposta, por tanto, pola repartición de terras, na liña das históricas demandas das esquerdas españolas («A terra para quen a traballa», reforma agraria) e actualmente da Vía Campesiña ou do Movemento dos Traballadores Rurais Sen Terra ( MST) en Brasil, pero tamén é unha forte aposta pola autogestión.

Por suposto, non implica que toda a poboación dedíquese á produción de alimentos en zonas agrícolas (aínda que o favorecería, sen dúbida, promovendo un necesario retorno aos nosos baleirados campos), senón que contempla a posibilidade de que as persoas que continúen residindo en áreas urbanas dispoñan dun mecanismo para gozar dos produtos dos devanditos cultivos públicos (estatais ou comunais). Devandito mecanismo podería ser tan sinxelo como unha moeda social, desvinculada de calquera moeda do inviable sistema financeiro oficial, e vinculada na súa emisión á capacidade das devanditas áreas de xerar riqueza anual en base á produtividade natural e do labor humano. Pensamos en campos que se cultivarían en modo ecolóxico ou tradicional co mínimo uso de insumos de orixe fósil para asegurar a súa sustentabilidade. Idealmente, estas áreas serían comunais e a xestión da renda básica da terra, diversa e totalmente descentralizada. Así, por exemplo, unha comarca con varias poboacións e unha determinada área agrícola, podería calcular a súa produtividade total anual e con iso emitir unha cantidade máxima da devandita ‘moeda da terra’, a unha parte da cal tería dereito calquera persoa, aínda que moitas puidesen gozar directamente de parte da produción in situ e por tanto non necesitaría case facer uso dela. A poboación urbana non implicada directamente nas tarefas agrícolas si que usaría dita moeda de maneira extensa para adquirir en economatos ou en mercados agroecológicos locais os alimentos, as pezas de vestir elaboradas con tecidos naturais locais, etc. É dicir, poderíase organizar unha economía altamente relocalizada baseada en piares resilientes como a man de obra, a terra produtiva e a enerxía renovable locais, dirixida polas necesidades da poboación local.

Vantaxes fronte á renda básica
Nun escenario de decrecemento forzado polo declive enerxético fósil, non só o sistema financeiro internacional e as súas diversas moedas están kaput 4, senón que o propio Estado tal como coñecémolo, está abocado a decrecer, a colapsar —no sentido que utiliza Joseph Tainter 5, é dicir, a reducir bruscamente a súa complexidade— nun futuro máis ou menos próximo.

É dicir, o Estado necesita conseguir euros, normalmente mediante os impostos ou a débeda, porque non posúe xa a capacidade de emitir moeda, e para manter un determinado nivel de ingresos fiscais necesita que se manteña un certo nivel de actividade económica. A xente empezou a percibir este problema de sustentabilidade cos ERTE e o ingreso mínimo vital durante esta pandemia: ata cando poderá o Estado pagar soldos, dar axudas a todo tipo de sectores e ademais pagar esa seudorenta básica, se a actividade económica mantense baixo mínimos?6. O déficit, é coñecido, disparouse, e as débedas multiplícanse de maneira astronómica grazas ao Next Generation EU. Pero iso converte en insostible o sistema, e con el, a propia posibilidade de que o Estado dispoña de euros de maneira masiva e indefinida. Unha débeda que crece e unha economía condenada a decrecer son unha mala combinación, uns cimentos moi pouco fiables para soster algo unha aposta tan importante como a renda básica. De feito, os propios servizos públicos corren perigo se non sabemos navegar con plena consciencia estas «augas bravas» do descenso enerxético que temos por diante, como as adoita denominar Luís González Reyes.

O Síndic Major de Comptes valenciano, o economista Vicent Cucarella, advertiu repetidamente: menos enerxía vai significar menos ingresos para o Estado 7. Por tanto, se queremos asegurar o alimento, a vivenda, enerxía para quentarnos e cociñar, máis vale que non nolo xoguemos a unha renda entregada por un Estado en declive e denominada nunha moeda zombi.

E é máis: a transición enerxética implicará unha caída na taxa de retorno enerxético global, que é a que sostén a complexidade civilizatoria (as fontes de enerxía que nos deixan máis enerxía neta, permítennos facer máis cousas como sociedade). Poderiamos dicir, simplificando, que sen petróleo non hai renda básica, porque en boa medida é o subsidio enerxético que nos viñeron proporcionando os combustibles fósiles o que permitiu un desenvolvemento de Estados moi potentes nas súas capacidades, con amplos e xeneralizados servizos públicos e con fontes de ingresos sólidas. Por tanto, a caída da taxa de retorno global empuxa a buscar solucións máis simples e máis resilientes que as propostas de renda básica que viñemos coñecendo. Porque sempre será máis simple que cada quen dispoña da súa parcela de terra onde vivir e alimentarse, que manter un Estado complexo devorador de enerxía que obteña diñeiro mediante impostos para logo distribuílo entre a cidadanía para que esta á súa vez gásteo no sistema agroalimentario privado, industrial e fósil dependente. Repartir a riqueza real da terra, en lugar da efémera e inflada riqueza do diñeiro.

Aínda que simple non significa, desde logo, necesariamente fácil de poñer en marcha. Pero xa sabemos que todos os aspectos desta transición/colapso no que estamos, van ser enormemente difíciles. Para empezar, poderiamos comezar a pensar en dotarnos dun gran banco de terras públicas, quizais por medio dunha Sociedade Estatal de Participacións Agrícolas, análoga á Sociedade Estatal de Participacións Industriais ( SEPI), ou quizais mellor municipal ou comarcal. E en facilitar que toda persoa que o necesite, teña acceso ás devanditas terras para o seu usufruto familiar, formando parte dalgún tipo de cooperativas poscapitalistas con respaldo do Estado, que poderían tamén servir de ponte entre as ideas —habitualmente contrapostas— da renda básica e a do traballo garantido.

Manuel Casal Lodeiro. Coordinador do Instituto Resiliencia.

Consúltese Petrocalipsis de Antonio Turiel, ou a nova edición de En a espiral da enerxía de Durán & Reyes.
A palabra galega leira podería traducirse ao castelán como «leira destinada ao cultivo».
https://é. wikipedia. org/wiki/Partido_de_a_Terra_%28Galicia%29
Famosa expresión do economista ecolóxico Xoán R. Doldán, primeiro académico en advertir publicamente sobre o Peak Oil en Galicia.
No seu libro The Collapse of Complex Societies.
Expliquei algunhas destas cuestións no meu libro A esquerda #ante o colapso da civilización industrial.
https://www.elsaltodiario.com/saber-sustentar/ Vicent- Cucarella-sector-publico-menos- enerxia-menos-ingresos

 

https://antonsaavedra.wordpress.com/2021/07/14/el-crimen-de-las-pensiones/

https://antonsaavedra.wordpress.com/2021/07/17/el-crimen-de-las-pensiones-ii/

https://www.ivoox.com/player_ej_71044256_4_1.html?c1=ff6600’></iframe&gt;

A %d blogueros les gusta esto: