Loitar contra os actores da financiarización e prohibir os beneficios sobre as débedas privadas e públicas ilexítimas

En xaneiro de 2020 publicouse o «Prego de reivindicacións comúns sobre a débeda e a necesidade dun verdadeiro control cidadán sobre as finanzas a nivel europeo», coordinado polo CADTM. Este documento foi escrito de maneira colectiva por activistas de quince colectivos e organizacións de toda Europa. Foi asinado, na súa totalidade ou en parte, por 39 organizacións de 10 países europeos.

A publicación deste prego de reivindicacións comúns viuse eclipsada pola crise sanitaria do coronavirus. Con todo, o seu contido é máis actual que nunca. En efecto, tendo en conta os niveis de endebedamento público (que alcanzaron novas cotas) e as declaracións dos gobernos anunciando novos recortes; Tendo en conta a oportunidade que aproveitou o mundo das finanzas para asegurar o seu rescate por parte dos Estados e transmitirlles os miles de millóns de euros de débeda froito da súa especulación nos últimos anos; E @teniendo en cuenta a crecente magnitude da actual crise económica e social, é máis urxente que nunca responder a chantaxe da débeda e apoderarse colectivamente de todos os sectores que son para o ben común, así como dos seus medios de financiamento. Este é, precisamente, o propósito das reivindicacións recollidas neste documento.

Estamos a reeditar cada un dos capítulos deste documento nunha orde adaptada ás circunstancias actuais. Este primeiro capítulo (que é, de feito, o capítulo 4 do documento) trata da necesidade urxente de responder á privatización dos sectores da saúde e da vivenda e o papel dos fondos voitre na destrución destes sectores en Europa.

Reivindicacións e alternativas
A crecente hexemonía dos actores financeiros e do capital, debida ao proceso de financiarización que analizamos no capítulo 6.d, outorga a aqueles un poder de control sobre os individuos, as empresas, as sociedades e os gobernos. Con iso, os mercados determinan os obxectivos que han de perseguirse, mentres no seu seo, numerosos actores compiten e colaboran entre si –empresas, individuos e mesmo gobernos– co único fin de obter os maiores beneficios posibles. Unha pléyade de bancos, fondos de pensións, fondos de capital risco, compañías de seguros, investidores, etc. interveñen con diñeiro prestado que a continuación invisten e con iso xeran beneficios a expensas dos outsiders, é dicir, dos traballadores, os pensionistas, as persoas excluídas do mundo do traballo, os migrantes, as persoas en situación de precariedade, etc.

Os Estados e os fogares sofren as consecuencias das burbullas financeiras

Os actores financeiros han tido un papel de primeira orde na crise que vivimos en Europa desde fai máis dun decenio. Unha comparación da evolución do monto das débedas privadas e as débedas públicas desde o inicio da década do 2000 permite desvelar a amplitude das súas actividades. As débedas das sociedades financeiras non cesaron de aumentar entre 2000 e 2007 , do mesmo xeito que as débedas dos fogares  e das sociedades non financeiras  en beneficio, principalmente, dos bancos europeos, nuns anos en que a taxa de endebedamento público reducíase durante o mesmo período . Despois de 2007, a taxa de endebedamento público incrementouse, pasando de 66% no citado ano a 82% en 2011 no conxunto da zona euro, mentres que as débedas particulares dos fogares e as sociedades non financeiras tiveron só un pequeno incremento desde 2007 .

As institucións financeiras, en particular os bancos, procrearon así, no período anterior a 2007, colosais burbullas de crédito que non asumiron, e son os Estados europeos os que correron cos gastos, o que explica o aumento das débedas públicas desde esa data. Podemos afirmar que as débedas particulares creadas totalmente polos organismos financeiros transformáronse en parte en débedas públicas mediante diferentes procedementos, dos que o máis coñecido é o chamado bail- in, é dicir, a recapitalización bancaria a cargo dos Estados, sostida e fomentada, e mesmo imposta, polas institucións europeas. Outras formas de recapitalización que non ousan dicir o seu nome apareceron despois .

As burbullas de crédito xeradas pola concesión abusiva de préstamos de todo tipo polos bancos privados, en particular aos fogares dos países en maior grao de dificultade (Grecia, España, Portugal, Irlanda, Chipre), fixeron explosión nun breve prazo. As consecuencias deste fenómeno foron e seguen sendo dunha extrema gravidade: expulsións, exclusión, privación de dereitos –dereito á saúde, á educación, á vivenda, á seguridade social, etc. Os ingresos dos fogares diminuíron e os seus gastos aumentaron, pola necesidade de paliar os recortes orzamentarios dos Estados e a liberalización da economía en sentido amplo.

Por último, asistimos a unha multiplicación de préstamos morosos (préstamos cuxos debedores corren o risco de non poder reembolsar) que conduce a unha crise da débeda privada en beneficio dos fondos voitre, eses fondos especulativos de investimento que tan zumarentos beneficios obteñen das crises financeiras.

O papel dos fondos voitre

Os fondos voitre son fondos especializados no investimento en débeda con dificultades de cobranza. Con iso compran a prezos de saldo paquetes de débeda e participacións, accións e bonos a bancos, empresas ou Estados, para esixir a continuación un reembolso completo do valor do crédito. Os fondos voitre actúan en áreas económicas deprimidas nas que se aproveitan dos baixos prezos dos activos.

No caso das empresas, estes fondos tratan de acceder ao seu control operativo e a súa xestión co fin de realizar operacións de reorganización interna dos recursos, xeralmente mediante a venda de activos ou a redución de persoal, buscando con iso unha rápida capitalización. Cada vez máis, os fondos voitres participan na xestión de servizos públicos sobre os que se cerne unha actuación corporativa máis centrada en principios crematísticos que non na equidade ou a eficiencia.

Determinados fondos voitres, polo xeral con sede social en paraísos fiscais, especialízanse na recompra a baixo prezo de antigos títulos de débeda, cando o Estado en cuestión xa crebou ou chegou ao momento da falta de pagamento da súa débeda. Os fondos voitre rexeitan participar en operacións de reestruturación do Estado en dificultades, e multiplican os procedementos xudiciais en diferentes xurisdicións contra o Estado debedor, co fin de obter un reembolso equivalente ao importe total do principal, máis os intereses devindicados e as sancións por atraso no pago. Considerando a diferenza de prezo entre o desconto inicial dos valores recomprados no mercado secundario e os importes solicitados e obtidos dos tribunais, os beneficios dos fondos voitre varían entre 300% e 2000%. Todo iso a expensas das poboacións e dos seus dereitos sociais fundamentais.

O DEREITO Á SAÚDE AMEAZADO POLOS FONDOS VOITRE EN ESPAÑA
A ameaza á sanidade pública

Ln o sector sanitario rexístrase unha presenza crecente de fondos de investimento. A súa estratexia é similar á da compra de débeda soberana: compran e “sanean” as empresas que adquiren (diminuíndo salarios e gastos) para posteriormente vendelas ao mellor ofertante.

O interese dos fondos de capital-risco non é mellorar a saúde da poboación, senón conseguir os maiores beneficios para os seus accionistas. Un fondo voitre non inviste o seu diñeiro se non ten garantías de que o seu negocio non estará limitado pola competencia da Sanidade Pública.

Que efectos ten esta estratexia?

A diminución do gasto en hospitais de xestión pública para favorecer aos hospitais privatizados que repercute directamente na calidade asistencial dos pacientes, así como a precarización das condicións laborais e a redución de persoais.
Estas empresas teñen acceso aos datos de todos os pacientes do sistema sanitario público que son atendidos nos seus hospitais, o que significa a desprotección da nosa información persoal.
Os datos de saúde poderían ser utilizados para denegar a contratación dunha póliza por parte das entidades de seguros sanitarios privados.
A maior parte dos fondos voitre ten a súa sede en paraísos fiscais o que supón unha diminución dos ingresos fiscais do Estado.

A Colaboración Público-Privada. Unha forma de privatización dos hospitais públicos

No Estado español, principalmente, na Comunidade Valenciana e na Comunidad de Madrid veuse desenvolvendo desde o ano 2004 dous modelos de concesión administrativa: o modelo PFI (do inglés Private Finance Initiative) e o modelo PPP (do inglés Public Private Partnership).

O modelo PFI consiste en que empresas privadas, a maioría empresas construtoras, moitas delas hoxe en sumarios xudiciais, executarían e financiarían a construción dos hospitais segundo un contrato de concesión de obra pública, a cambio de recibir un canon anual polo arrendamento do edificio e, o que foi novo, pola provisión dos servizos non sanitarios durante 30 anos.

No caso dos hospitais modelo PPP a diferenza respecto dos hospitais modelo PFI consiste en que a xestión dos servizos sanitarios e os mal chamados “non sanitarios” son xestionados na súa totalidade por unha empresa privada ( veasé o capítulo 2 b sobre os PPP).

O proceso levouse a cabo mediante a concesión por parte da administración sanitaria da privatización (total ou parcial) de hospitais públicos en favor de empresas españolas. Posteriormente estas venderon as súas accións a fondos especuladores.

O crecemento exponencial dos fondos voitre que investiron no sector da saúde debería suscitar a nosa alarma. Velaquí un cadro que recolle unha lista non exhaustiva dos investimentos efectuados estes últimos anos no Estado Español:

Hospitais pertencentes ao sistema sanitario público
Ano da investimento Hospital / Rexión Modelo de concesión Fondos voitre implicados
2013 Hospital do Henares (Coslada) / Madrid Modelo PFI ( Private Finance Initiative) Sacyr vendeu o 49% da súa participación ao fondo LBEIP BV ( Lloyd’ s Bank European Infrastructure Partners LP é o único accionista)
2014 Hospital Infanta Cristina ( Parla) / Madrid Modelo PFI ( Private Finance Initiative) Sacyr vendeu tamén o 49% da súa participación na sociedade responsable da xestión non sanitaria ao fondo LBEIP.
2014 Hospital Porta de Hierro (Majadahonda) / Madrid Modelo PFI( Private Finance Initiative) Iridium (filial de ACS) vendeu as súas accións ao fondo de investimento holandés DIF
2016 Hospital Porta de Hierro (Majadahonda) / Madrid Modelo PFI ( Private Finance Initiative) Sacyr vendeu a leste mesmo fondo a súa participación no devandito hospital.
2016 Hospital do Sueste (Arganda) / Madrid Modelo PFI ( Private Finance Initiative) O construtoras FCC e OHL venderon a súa participación ao fondo de investimento británico Aberdeen Infrastructure ( LBEIP)
 2017 Hospital do Suest (Arganda) / Madrid Modelo PFI ( Private Finance Initiative) Globalvia (integrada por Bankia e FCC), vendeu as súas accións tamén a Aberdeen, que controla así o 100% das accións do hospital.
2019 Hospital Álvaro Cunqueiro (Vigo) / Galicia Modelo PFI ( Private Finance Initiative) Concessia, dedicada ao “investimento en infraestruturas e concesións públicas”, que á súa vez está controlada maioritariamente por seis bancos: Bankia, BBVA, Sabadell, CaixaBank, KutxaBank e Ibercaja Banco, vendeu o 16,67% das súas accións ao fondo RiverRock, con sede en Luxemburgo.
No Estado español, como consecuencia dos intentos de privatización do sistema sanitario público e, en concreto, dos hospitais modelo PFI, desde o ano 2012, produciuse unha onda de protestas que se iniciaron na Comunidad de Madrid e estendeuse á maior parte do Estado [6]. Recibiu o nome de “Marea Branca” e foi liderada polos profesionais da saúde, a cidadanía e os usuarios da Sanidade Pública.

A sanidade privada

Pero a actuación dos fondos especulativos non foi exclusivamente no ámbito da Sanidade Pública. Tamén se deu na sanidade privada. A seguinte táboa mostra algún dos casos que se produciron no sector:

Hospitais privados
Ano da investimento Hospital / Rexión Fondos voitre implicados
Hospital da Ribeira ( Alcira) / Valencia Os accionistas principais son Centene Corporation (50%) e Banco de Sabadell (50%, xestionado polo fondo de investimento Bansabadell Inversió Desonvolupament SA). Do Consello de Administración de Ribeira Saúde forma parte tamén o fondo de capital risco Aurica XXI SA.

Desde o 1 de abril de 2018, o novo goberno da Generalitat revertió este hospital pasou ao sistema sanitario público (é xestionado pola Conselleria de Sanitat Universal i Salut Pública).
2016 Hospital Domínguez de Pontevedra / Galicia Vendido ao fondo de capital-risco CVC Capital Partners.
2017 Quirónsalud Con data 1 de xaneiro de 2017, a empresa Fresenius adquiriu Quirónsalud, cuxo principal accionista era o fondo de capital risco CVC Capital Partners.

O caso Quirónsalud

Xigante da sanidade privada en España é tamén líder na xestión de hospitais de titularidade pública en réxime de concesión. Cunha cota de mercado do 14%, é o cuarto operador europeo e líder en España.

Un caso paradigmático é o proceso de compra da empresa Quirónsalud por parte de Fresenius Helios. A seguinte táboa mostra os diferentes actores financeiros que participaron na compra:

Capio [7], titular de hospitais e clínicas privadas Fíxose tristemente famoso grazas ás loitas da citada “marea branca”
CVC Capital Partners – fondo de capital risco En 2005, vendeu a empresa Ibérica de Diagnóstico e Cirurxía ( IDC) a Capio, multinacional sueca.
IDC Saúde En 2010, CVC volveu entrar no accionariado e a empresa pasou a chamarse IDC Saúde.
Doughty Hanson – fondo de capital risco En 2012, promoveu a fusión do grupo USP Hospitais co Grupo Hospitalario Quirón.
Quirónsalud En 2014, IDC Saúde e o Grupo Hospitalario Quirón fusionáronse en Quirónsalud, con CVC Capital Partners como principal accionista.
Fresenius Helios [8] – grupo sanitario alemán de investimento. Comprou Quirónsalud en 2017.
Este cadro móstranos con claridade os mecanismos da financiarización: Capio compra IDC a CVC Capital Partners; CVC reintegra a IDC, que se converte en IDC Saúde, quen se fusiona co grupo hospitalario Quirón (que á súa vez é a creación dunha fusión promovida polo fondo Doughty Hanson) e a continuación é adquirido por Fresenius Helios. Todo iso no espazo duns anos. Con estas operacións, o fondo CVC Capital Partners obtivo unhas ganancias de 2.600 millóns de euros.

De onde saen eses enormes beneficios? A resposta é sinxela –e triste-: das ganancias que obteñen, ou esperan obter, grazas aos recursos que lles chegan das arcas públicas, que lles derivan pacientes e diñeiro. En definitiva, é a cidadanía a que paga cos seus impostos a “festa” destes especuladores que, ademais, contribúen a deteriorar a sanidade pública.

Residencias para persoas maiores

A Organización Mundial da Saúde (OMS) recomenda a necesidade da existencia, para a poboación maior de 65 anos, dun parque de prazas en centros especializados equivalente ao 5% do total de persoas desa franxa de idade. No Estado Español a media (4,11%), está por baixo desa taxa de cobertura recomendada. No conxunto do Estado hai case un 73% de prazas residenciais de carácter privado fronte a un 27% de carácter público.

As posibilidades de negocio coas Residencias de Maiores están a atraer nos últimos 3-4 anos, a grandes grupos de investimento e de capital risco. DomusVi, Amavir, Sanitas Maiores, Orpea, Ballesol ou Vitalia Home son os nomes que dominan a industria xeriátrica e da atención á dependencia en España, un sector en expansión nos últimos anos, que atrae a grupos de investimento estranxeiros.

A VIVENDA FINANCIARIZADA EN LUGAR DE SOCIALIZADA
A vivenda, obxectivo dos fondos voitre

A pesar diso, a UE decide apoiar aos diferentes actores financeiros (bancos, fondos de investimento, fondos de pensións, fondos voitres) que aproveitan o marco favorable que se lles ofrece e elixen a vivenda europea como obxectivo principal dos seus investimentos. Como resultado, incrementou considerablemente a cantidade de grandes compañías que por si soas posúen un número asombroso de vivendas. Por citar só algúns exemplos, Cerberus, un fondo voitre de Nova York comprou 65.000 unidades de vivenda a GWS (empresa berlinesa de vivenda que foi vendida en 2005). En España, os investimentos do fondo voitre Blackstone, que presume de ser o maior fondo inmobiliario do mundo, estímanse en varios centos de miles de millóns de euros en menos de catro anos, entre 2013 e 2017. Estes fondos compórtanse como axentes puramente especulativos por canto non achegan ningún valor engadido nas súas operacións inmobiliarias e nin sequera pagan impostos nos países en que actúan. Forman parte dunha rede de empresas especulativas .

Todo isto non sería posible sen o consentimento da UE. Recentemente asistimos a unha verdadeira determinación por parte das institucións europeas para promover a financiarización da vivenda. En febreiro 2019, o Eurogrupo ameazou a Grecia con non devolver os intereses da súa débeda en posesión do BCE (véxase o capítulo 2.a.) a falta dunha severa reforma da chamada Lei Katseli, que protexe ás persoas vulnerables en situación de sobreendeudamiento (debido para os efectos da austeridade imposta polos acredores do Estado grego) #ante a posibilidade de perder a súa residencia principal. Foi despois da adopción dunha reforma desta lei, e dunha nova regresión do dereito á vivenda da poboación grega, que a UE puxo fin á súa chantaxe.

Ao promover a recompra de hipotecas improductivas por parte dos fondos de cobertura e a desregulación dos mercados de aluguer e da vivenda adquisitiva, a UE está a aumentar en lugar de diminuír o número de vivendas precarias. Precisamente o contrario do que debería suceder.

Aumento da precariedade da vivenda en Europa

As observacións xerais sobre a situación da vivenda en Europa poden resumirse en tres puntos: a tendencia á privatización da vivenda pública, a adquisición de gran parte do parque de vivendas por uns poucos axentes financeiros transnacionales e a crecente desregulación do mercado de aluguer e adquisición. As consecuencias a nivel europeo son extremadamente graves: os esforzos dos fogares por pagar a súa vivenda volvéronse excesivos (+40% dos seus ingresos), decenas de millóns de persoas viven en vivendas sobreocupadas, millóns de persoas ven privadas de vivenda, máis de sete millóns de fogares están en amora no pago dos seus alugueres ou hipotecas, e entre 17 e 31 millóns de persoas viven en condicións insalubres (a principais causa son a incapacidade de quentar á súa residencia, a humidade e a contaminación).

O reverso da medalla é o gran volume de ganancias que acumulan os capitais financeiros. A primacía das leis que promoven a «libre competencia» no sector da vivenda ten como resultado a redución da vivenda pública a un nivel «inofensivo» para a expansión do capital financeiro. O aumento das burbullas inmobiliarias en cada vez máis cidades europeas é unha consecuencia directa dun mercado de vivenda liberalizado. Os bancos, pola súa banda, están a beneficiarse da proliferación de préstamos hipotecarios, unha consecuencia importante desta situación.

En efecto, a retirada dos Estados e o impulso das institucións europeas obrigan aos fogares para endebedarse para ter acceso a unha vivenda digna. Os bancos entran no xogo da financiarización a través dos préstamos hipotecarios e o seu titularización. Estiveron en boa compañía cos fondos voitre desde o comezo da crise e as institucións europeas non fallaron á hora de garantir que a súa colaboración sexa o máis rendible posible. Unha gran parte dos préstamos improductivos (préstamos concedidos a debedores que non poden reembolsar) en poder dos bancos, véndense aos fondos voitre a prezos irrisorios.

O BCE fomenta activamente estas vendas e é garante dun sistema capitalista financeiro que ignora os dereitos humanos, privilexiando a acumulación de beneficios das clases dominantes (véxase de novo o capítulo 2.a.). Por outra banda, o espazo dos actores que non participan na carreira polo beneficio no ámbito da vivenda vese ameazado constantemente polas autoridades públicas e a UE.

Débedas privadas ilexítimas

Os fogares gregos, españois, chipriotas, irlandeses e portugueses principalmente sufriron unha dramática crise de vivenda. Case un millón de fogares foron desaloxados dos seus fogares (máis de 800.000 só en España desde 2008) ou ameazados de desaloxo por mor das dificultades para pagar os préstamos que os bancos lles habían concedido de forma odiosa. De forma odiosa, porque os termos destes préstamos eran a miúdo abusivos, como o demostran as numerosas demandas que fixeron xustiza aos fogares sobre endebedados. Odiosa porque os bancos fixeron a vista gorda #ante a elegibilidad dos fogares para obter préstamos sen ter en conta a súa capacidade real de pago. Por último, odiosa porque, como empresas privadas, trataron de sacar o máximo proveito dos seus beneficios sen asumir nunca ningunha responsabilidade polas súas actividades abusivas, facendo que os Estados paguen un alto prezo mediante procedementos de recapitalización ilexítimos.

Millóns de fogares víronse sobre endebedados e en incapacidade de pagar as súas débedas privadas ou mesmo de satisfacer as súas necesidades máis básicas. Os dereitos fundamentais á saúde, a educación e a alimentación son violados constantemente polos recortes orzamentarios a través das medidas de austeridade. Os fogares ven obrigados a aumentar os seus propios gastos para compensar esta deficiencia de goberno e xa non teñen a capacidade financeira para pagar as súas propias débedas. Con todo, seguen pagando ao Estado e, por tanto, en parte, rescatando as arcas do errado sistema bancario.

Con todo, debemos lembrar que a lexislación que impón o rigor en materia de endebedamento público ten tamén un papel na crise da vivenda. En efecto, a retirada imposta ao sector público do sector inmobiliario está vinculada á súa incapacidade de investir máis na construción de aloxamentos sociais.

OUTROS SECTORES DA ACTIVIDADE ECONOMICA AFECTADOS POLAS ACTIVIDADES DOS FONDOS VOITRE
A actividade dos fondos de capital risco non se concreta en actuar sobre os dereitos básicos da poboación senón que tamén inflúe na maior parte dos sectores da actividade económica. As redes de metro de Sevilla, Selecta e Málaga por citar só un exemplo sufriron tamén os investimentos de Globalvia que ostentan OPTrust (Canadá), PGGM (Holanda) e USS (Reino Unido).

Grandes superficies ( Carrefour, Alcampo ou O Corte Inglés) puxeron á venda os seus préstamos morosos a fondos voitre. Entre os voitres que compran estes créditos ao consumo morosos figuran nomes xa coñecidos noutros sectores como o ladrillo, tales como Lindorff, Axactor, Cabot, Link Financial ou Cerberus, entre outros.

O sector da telefonía viuse tamén afectado.

Reivindicacións e alternativas
De conformidade coa Resolución do Parlamento Europeo do 28 de marzo de 2018 «sobre a mellora da sustentabilidade da débeda dos países en desenvolvemento», pedimos á Unión Europea que adopte unha lexislación «inspirada na lexislación belga relativa á loita contra a especulación dos fondos voitre sobre a débeda.»
A actividade especulativa dos fondos voitre prexudica á maior parte da sociedade, e non se limita á débeda pública, senón que tamén se estende aos servizos básicos para a poboación (vivenda [9], sanidade, educación, residencias de persoas maiores, etc.) e a outros sectores da actividade económica. Por tanto, é necesario que se adopten leis similares ás que protexen aos Estados en toda Europa e no mundo para protexer ás persoas e ás PEME dos fondos voitres.
Informar e explicar á cidadanía os graves prexuízos e os enormes danos que os fondos voitre poden causar nas nosas vidas.
No ámbito dos servizos básicos, de carácter público ou privado, como a vivenda, a sanidade ou os coidados aos nosos maiores, reivindicamos a adopción de medidas que eviten a entrada de fondos especulativos neses sectores e promovan unha xestión orientada á satisfacción das necesidades da cidadanía.
Priorizar sempre o interese xeral antes do pago da débeda
A desaparición dos paraísos fiscais (véxase o capítulo 3)
Damos o noso apoio á chamada realizada polos membros da rede “ Socializar a vivenda en Europa” cuxas reivindicacións se indican a continuación:
Adoptar o dereito internacional á vivenda como un deber fundamental de todas as institucións da UE, os Estados membros e as empresas, e a aplicación práctica deste dereito humano fundamental en forma dunha estratexia europea de vivenda.
Autorizar, garantir e apoiar segmentos de vivenda democrática sen fins de lucro, regulados polo Estado en beneficio de grandes segmentos da poboación, fóra das normas da competencia da UE e dos fluxos de capital financeiro.
Un marco europeo que permita, fomente e apoie a estrita regulación social dos propietarios privados con fins de lucro, alugueres de mercados, mercados de terras, hipotecas, transparencia, servizos de instalacións e as consecuencias do incumprimento das hipotecas.
Protexer, alentar e apoiar o compromiso e a organización dos arrendatarios e outros residentes en favor dos seus dereitos, e os cambios estruturais necesarios nos ámbitos da vivenda, a terra e o sector inmobiliario.

ESQUERDA UNIDA LANZA UNHA CAMPAÑA DE APOIO Á FOLGA CONVOCADA POR UN INICIO DE CURSO SEGURO

Esquerda Unida arranca o curso escolar cunha campaña de apoio á folga convocada no ensino tanto desde as redes sociais como coa presentación de mocións nos concellos e coa celebración de actos públicos para dar a coñecer o posicionamento da organización con respecto ao modelo de educación pública e a situación actual na que se atopa.

Por un ensino público, seguro e de calidade.

O ensino público ten sufrido na última década importantes recortes de recursos que teñen afectado á calidade educativa. O investimento público en educación non só acumula perdas por 2.000 millóns de euros nos últimos once anos, se non que este investimento en educación pasou de representar un xa pequeno 4,2% en 2009 a representar a penas un 3,6% do PIB galego.

Este descenso nos fondos traduciuse entre moitas outras cousas, en privatización e deterioro de servizos e sobre todo nunha drástica redución de persoal, que supuxo 3.000 docentes menos. As consecuencias son ben coñecidas: peche de escolas unitarias e rurais, masificación de alas en moitas etapas educativas, eliminación dunha parte substancial do profesorado de apoio, desatención das necesidades especiais do alumnado, etc.

Neste contexto de falla de medios, o sistema educativo galego ven de afrontar a maior crise sanitaria de este século no noso país, con graves implicacións para o acceso universal á educación, cunha fenda dixital que implicou falta de equidade, con profesorado desbordado polo teletraballo e supondo verdadeiros problemas para a conciliación familiar.

A falta de pericia da Consellería de Educación supuxo tamén expor durante estes meses a riscos aos equipos directivos (obrigados a acudir aos centros) e clamorosas incongruencias no caso das oposicións do profesorado. Pero sobre todo, se por algo se caracterizou a política da Xunta nestes meses foi por falla de diálogo e improvisación.

A publicación dun irresponsable protocolo de inicio de curso que desatendía mesmo as distancias de seguridade recomendadas polos organismos sanitarios supuxo a gota que colmou o vaso da paciencia na comunidade escolar. E a pesar dos intentos de rectificación logo da convocatoria de folga do profesorado, o protocolo actual segue sendo temerario e falto de recursos para poder inciar o curso con seguridade nas escolas, institutos, comedores e transporte escolar.

Esquerda Unida entende que o dereito á educación e o dereito á saúde son dereitos inalienables que debe garantir a administración pública e apoia decididamente a folga de profesorado e alumnado, así coma as mobilizacións na loita por un un ensino público de calidade e con seguridade.

Acción Global polo Clima

24 abril/22:00 – 23:30

Sen esquecer a gravidade da crise sanitaria que estamos a vivir, non queremos dar as costas á crise climática e de biodiversidade que ameaza a vida na Terra tal e como a coñecemos. Debemos comezar de novo e construír un futuro común desde a xustiza climática e social. Porque a saúde, os coidados e a vida das persoas están por encima de todo.

Alianza polo Clima, 2020 Rebelión polo Clima e Fridays for Future convocamos unha nova mobilización polo clima.

A pesar de que nos quedemos na casa, as nosas voces poden seguir sendo escoitadas.

Maniféstache desde as redes sociais e desde o teu balcón!

Úneche á manifestación de luces e sons desde o teu balcón para reivindicar xustiza climática e social, o 24 de abril ás 22:00 h.

A pesar do confinamento, non queremos renunciar ao noso dereito para manifestarnos pola emerxencia climática e a defensa da vida no planeta. Por sorte, sempre nos queda a creatividade, é o momento de explorar novas formas de activismo!. Para poder facer visibles nosas protestas, para que se escoiten as nosas voces neste período de illamento, esta vez manifestámonos desde casa con luces e sons!

E o percorrido? De casa en casa, de balcón en balcón.

E como podo participar na manifestación? É moi fácil!

Se tes un proxector, desde a xanela ou o balcón da túa casa podes proxectar vídeos ou imaxes de manifestacións, accións de desobediencia civil, ou calquera mensaxe que creas adecuado para a ocasión. Axúdanos e enche este formulario se tes un proxector potente. Así poderemos facer un seguimento dos lugares e do número de persoas que se manifestan, ademais de facer un vídeo con todas as imaxes que recompilemos.

Se non tes proxector, non pasa nada!. Podes preparar un recortable coa forma que a túa queiras (por exemplo: siluetas de persoas manifestándose, o planeta en chamas pedindo axuda, etc.), e desde a xanela ou balcón iluminalo cunha lanterna na fachada ou paisaxe que teñas diante. Non che levará máis de media hora e sorprenderache o resultado!

Ao mesmo tempo que che manifestas, podes reproducir o son dunha manifestación real ou calquera outro son que queiras para acompañar as túas imaxes.

Coronavirus, ou como socializar unha crise sistemática do capitalismo

Crise mundial, coronavirus e capitalismo moribundo: un cóctel mortal

Sería demasiado inxenuo crer que a crise financeira e os terremotos económicos que imos padecer por unha longa tempada son só consecuencia do coroa-virus. A economía capitalista está tocada desde hai bastante tempo. O crecemento anual a escala mundial retardouse en torno ao 2,5%. EE. UU. creceu ao 2%, mentres que Europa e Xapón fixérono ao 1%. En concreto Italia veu arrastrando 17 meses consecutivos de declive na actividade manufactureira. Parecida contracción que en Francia, onde a actividade das empresas (índice PMI) caeu 1.3 puntos, ata 49.8 (por baixo de 50 significa que máis da metade das empresas non teñen ganancias).

A débeda global en relación ao PIB creceu un 322% no último cuarto de 2019, excedendo os 253 billóns $. Simplemente unha recesión mediana conlevaría que a débeda das corporacións capitalistas, de máis de 19 billóns $, sería sinxelamente impagable para moitas delas. As empresas “zombi”, aquelas que crebarían soamente con subirse os tipos de interese, estímanse nun 10% a escala mundial. Segundo Bloomberg, as obrigacións de moitos Estados e a saúde dos fondos de investimento non é precisamente mellor.

Toda esa desaceleración, con todo, foi acompañada unha vez máis, pola estúpida euforia das Bolsas, mostrando toda a irrealidad da economía capitalista e facendo presaxiar desde hai tempo un considerable estalido de burbulla.

Os Bancos Centrais (en comanda cos gobernos) xa non saben que facer para “salvar” á economía: desde inxectar “diñeiro máxico” inventado da nada, a poñer os intereses en negativo, baixar ao mínimo os custos laborais (salarios e cotizacións patronais á seguridade social), facer grandes recortes sociais… Pero aínda así o enfermo non reacciona. E non reacciona porque o investimento capitalista está paralizado (en torno ao 22% do PIB). A cal á súa vez o está porque non obtén suficientes beneficios, e non os obtén porque padece un grave problema de perda de valor provocado por unha sobreacumulación de capital (debido á substitución de persoas por máquinas).

É dicir, que estamos desde hai tempo inmersos nunha “crise sistémica” que afecta a capacidade do capital de reproducirse. Entón, e da forma máis sorprendentemente estraña posible xorde algo inverosímil: unha pandemia que mata sobre todo á poboación menos “produtiva” e con maior incidencia no gasto público. Unha pandemia saída de… onde?

O 18 de outubro de 2019, o Johns Hopkins Center for Health Security, en Baltimore (EE. UU.), levou a cabo unha coidada simulación dunha epidemia tipo “coroa-virus”, titulada nCoV-2019. Incluso a OMS, que actuou máis como axente comercial das transnacionales farmacéuticas que como velador da saúde das poboacións do mundo[1], deu primeiro ao virus o mesmo acrónimo que o do experimento, para cambialo finalmente polo de COVID-19.

Na simulación 201 chegábase á conclusión de que o 15% dos mercados financeiros colapsaría e que ao redor de 65 millóns de persoas no mundo perderían a vida. Participaron nesa simulación a Fundación Gates, o Foro Económico Mundial, así como as corporacións Johnson & Johnson e Henry Schein (líder mundial da produción de material médico).

Ese mesmo mes celebráronse os Xogos Mundiais Militares, do 18 ao 27, en Wuhan, con ampla participación de militares estadounidenses. Hoxe, mortes que desde entón créronse por influenza en EE. UU. están a ser revisadas como posibles decesos por coroa-virus; pero ese país americano non atopa ao seu “paciente cero”. O que si está claro é que moitos dos trazos da simulación ocorreron en xaneiro de 2020, e ese 15% de esborralle bolsista é o que realmente se produciu a finais de febreiro deste ano. En Wall Street tívose que intervir a Bolsa para que non se afundise.

Pero máis aló do que sexa a orixe real deste “oportuno” virus (e o amontoamento industrial de miles de millóns de animais non augura nada bo para o futuro nese sentido), vexamos algunhas outras das claves que enfrontamos:

O COVID-19 non só ataca duramente a economías estatais, como a italiana ou a española. O “modo pánico” en que entrou o mercado mundial está a golpear as cadeas de produción e subministracións, afectando de plano o conxunto das cadeas mundiais do valor. Xamais, nin nos momentos de guerra, o consumo viuse sometido a tal disciplina de choque.

O círculo vicioso é o clásico: detense a actividade comercial, fréase a produción, dispárase o desemprego, esborrállase o consumo. Isto é xa catastrófico, pero o será moito para todos os indicadores económicos (ata o 10% de baixada no PIB e unha diminución do crecemento anual da produción mundial do 6,5%, estanse xa prognosticando –polo baixo-). Pero atención, os indicadores sociais poden ser peores, especialmente cando o virus golpee con forza a países con escasos recursos sanitarios. No caso concreto do Reino de España, o asunto é moi grave, pois nos pilla sen soberanía alimentaria nin industrial (ademais de monetaria e fiscal). Dependemos enormemente do que produzan outros.

Se por calquera razón obstaculízanse as cadeas de subministracións, non o imos a pasar nada ben.

Estamos a asistir de forma traumática a un cambio de roteiro do sistema, para o cal se precisa acometer unha limpeza de capitais sen precedentes en “tempo de paz”. É dicir, o coroa-virus está chamado a cumprir as funcións dunha guerra de importantes dimensións. Empezamos un novo tempo do capitalismo, (a súa lenta e longa agonía?), que será de barbarización xeneralizada para a maior parte da humanidade (ver Público, https://blogues.publico.es/ dominiopublico/30412/empezan-os-20-os terribles-20/).

Como toda crise, esta será tamén unha oportunidade para algúns especuladores. Provocará un reacomodo do mercado, para dar comezo tamén a outro tipo de tecnoloxías (o conto para as poboacións será a recado o de acabar coa produción contaminante, para empezar a facer un “capitalismo sostible”, oxímoron onde os haxa que non ten máis misión que a de acomodar conciencias ao que vén).

Calquera saída a esta crise traerá unha nova e dura volta de torca aos mercados laborais en detrimento de a poboación traballadora, así como redobrados axustes sociais e recortes. Isto é, conlevará unha recomposición da relación das clases dominantes coas súas sociedades, abundando no prexuízo destas últimas. As organizacións laborais, políticas e sociais da poboación deben estar moi atentas para enfrontar desde o principio o que vén encima. Para empezar, deixar de crer nun capitalismo humano, reformable, e comezar a establecer as posibilidades doutra sociedade.

De igual maneira, reestruturarase o poder entre a propia clase capitalista global. Neste sentido, por exemplo, a fracción máis globalista-financeira de EE. UU. parece prepararlle unha encerrona a Trump. A súa pésima xestión da epidemia (é case imposible xestionala ben nun país cun sistema de saúde pública practicamente inexistente) ben pode custarlle unha reelección que ata o de agora tiña practicamente gañada. Pero se entran os demócratas na Casa Branca haberán máis ameazas de guerra, pois están a buscar o enfrontamento militar, sobre todo con Rusia.

En xeral, por todas partes, a crise coroa- vírica cambiará executivos e estruturas de poder entre as burguesías, e levará por medio “gobernos de esquerda” (de coalición coas burguesías), onde as “esquerdas integradas” no sistema soñaban, ou esa dicían á sociedade, con que o capitalismo deixaríase endulzar socialmente.

Máis aló de que fose pretendido desde o principio ou non (como manifestación dunha “guerra bacteriolóxica”), estamos diante dun experimento de grandes dimensións mundiais: o control e confinamento de poboacións nunha escala sen precedente. Tamén un ensaio de psicoloxía colectiva tipo “Guerra dos Mundos” pero ao grande. Está a prepararse con iso o terreo para dinámicas de choque propias de tempos de guerra social e militar?

A campaña mediática para xerar psicose global e permanente pode axudar a xustificalo todo. Imaxinámonos que cada día os media reportasen os contagios e as mortes por malaria, ébola, cólera ou gripe normal? Claro, este virus mata europeos e iso é “máis preocupante”, pero aínda así tamén os mataba a gripe, o cancro e os suicidios (ao redor de seis cada hora na UE).

Xa antes dos estados de alerta, por puro medo a xente estaba a deixar de viaxar, suspendíanse eventos, non só actividades produtivas e comerciais, senón tamén sociais. De tal maneira que en 2020 o crecemento da demanda mundial de petróleo estímase pola OPEP un 30% inferior do previsto; o que quere dicir que o aumento do consumo limitarase a 825 mil barrís ao día (feito que non só está desmoronando o prezo do petróleo –e facendo subir as curmás de risco dos seus bonos-, senón de todo o sector enerxético).

Esta parece ser a única maneira en que se faga algo real polo clima: á forza. Os golpes de crises son ata o de agora os únicos momentos en que se rebaixaron as emisións de efecto invernadoiro na civilización capitalista. Isto mostra que se as cousas volvesen á normalidade seguiriamos co noso suicidio ecolóxico-climático, volveriamos en masa, coma se nada, a coller avións para irnos a sitios remotos, a lanzarnos sobre os nosos coches para queimar petróleo, a producir mercadorías sen apenas utilidade e cunha programada obsolescencia, a consumir recursos sen parar…

Pero se un virus pode paralizar a economía capitalista, non deberiamos preguntarnos dunha vez que tipo de economía temos? É a competencia de todos contra todos e o exclusivo lucro privado os que poden salvar á humanidade da súa autodestrución, de pandemias, do cambio climático, da fame, da guerra? Parece evidente que non. Agora que este virus deu o arranque do principio do fin da globalización, quizais sexa hora de prestar atención a China que, cos seus defectos (quen non os ten?), está a mostrar outro camiño.

Non o perdamos de vista. Foron medicamentos cubanos, sobre todo o interferon Alfa 2 B, os que chegaron a China para comezar a loita contra o coroa-virus. Pola súa banda, este país demostrou ao mundo como unha economía planificada, na que cada quen non vai á súa para sacar máis beneficios que os seus rivais, é capaz de poñer de xeonllos un virus descoñecido nun tempo récord. E agora persoal sanitario chinés e cubano (e venezolano) chega a Italia a colaborar no combate contra o COVID-19. España xa recoñeceu tamén a necesidade da súa axuda.

Mentres, a UE, máis preocupada de novo por preservar da crise á Banca e ás grandes transnacionales que ás poboacións, mostrou unha vez máis o seu fracaso como entidade política, deixando claro o que foi sempre, un simple Mercado en favor das oligarquías, e deixando por tanto 27 modalidades diferentes de salvarse cada quen como poida, sen nin sequera colaborar de forma efectiva na emerxencia sanitaria de Italia (e agora tampouco na de España?).

Mentres, na maioría de Europa quedámonos cuns sistemas de saúde cada vez máis precarizados, con menos persoal sanitario e recursos (ata máscaras faltan). Mentres, as principais farmacéuticas compiten por ver quen saca antes a vacina no canto de colaborar para iso a escala mundial, e soben alegremente os prezos dos produtos de protección. Mentres, EE. UU. segue bloqueando económica e sanitariamente máis de 10 países, algúns tan golpeados polo virus como Irán.

E mentres, gran parte das poboacións europeas xa non se acordan das calamidades e guerras que a UE provoca noutros lugares, nin dos refuxiados e desafiuzados causados… tampouco se decataron de que seguen chegando máis uniformados estadounidenses a Europa (30.000 a despregar na manobras Defender 20), aumentando o perigo de enfrontarnos contra Rusia…

[1] O actual presidente da OMS, Tedros Adhanon Ghebreyesus, tivo desde hai tempo estreitas relacións coa Fundación Gate e coa Fundación Clinton, e estivo envolvido en escuras manobras como presidente da Fundación Global para a loita contra a sida, a tuberculose e a malaria, con acusacións de corrupción e fraude. Como ministro de saúde de Eiopía chegou a tapar unha epidemia de cólera caracterizando os casos de “diarreas agudas”, ademais de impulsar campañas de vacinación da man das 5 grandes farmacéuticas produtoras de vacinas: GlaxoSmithKline, Novartir, Merck& Co., Sanofi e Pfizer.

Andrés Piqueras, Profesor de Socioloxía e Antropoloxía Social Universidade Jaume I

 

A %d blogueros les gusta esto: